Historia.

Przedsiębiorstwo „Baltona” powstało z dniem 03.09.1946 roku na podstawie spisania umowy spółek: Przedsiębiorstwo Portowe i Polska Bandera – przeładunki morskie – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Na posiedzeniu Walnego Zgromadzenia Wspólników firmy „Baltona” Sp. z o. o., które odbyło się dnia 29.12.1949r., postanowiono zbyć całe przedsiębiorstwo „Baltona” Sp. z o. o. za symboliczną złotówkę na rzecz państwowego przedsiębiorstwa „Baltona” – Zaopatrzenie Statków.

Dnia 01.01.1951r. przedsiębiorstwo państwowe „Baltona” – Zaopatrywanie Statków zostało podporządkowane Ministrowi Handlu Zagranicznego. Siedziba przedsiębiorstwa wówczas: Gdynia – Port: Nabrzeże Francuskie. Głównym przedmiotem działalności było zaopatrywanie statków w polskich i zagranicznych portach w towary spożywcze, przemysłowe, hotelowo-gospodarcze oraz techniczne zarówno krajowych jak i importowanych producentów. 03.09.1946 – powstanie Przedsiębiorstwa „Baltona”.

Sprzedanie całego przedsiębiorstwa „Baltona” Sp. o.o za symboliczną złotówkę na rzecz państwowego przedsiębiorstwa „Baltona” – Zaopatrzenie Statków.

Podporządkowanie przedsiębiorstwa państwowego „Baltona” – Zaopatrywanie Statków Ministrowi Handlu Zagranicznego.

Sprzedaż towarów konsumpcyjnych spożywczych i przemysłowych, hotelowo-gospodarczych oraz technicznych zarówno krajowych jak i importowanych.

Do zakresu podstawowej działalności Baltony należało:

• Zaopatrywanie statków polskich i zagranicznych w portach morskich
• Zaopatrywanie statków polskich i obcych znajdujących się w portach zagranicznych poprzez placówki w tych portach lub za pośrednictwem agentów działających w oparciu o zawarte z przedsiębiorstwem umowy lub porozumienia
• Eksport towarów do stref wolnocłowych portów zagranicznych dla tamtejszych armatorów i shipchandlerów
• Prowadzenie składów konsygnacyjnych (magazynowych) z towarami importowanymi w portach polskich oraz towarami krajowymi i importowanymi w zagranicznych portach dla dokonywania sprzedaży tych towarów na zaopatrzenie statków polskich i zagranicznych. składy magazynowe miedzy innymi w Finlandii (firma A.Liljefors), na Wyspach Kanaryjskich (firma Tracosa)

Dodatkową działalnością przedsiębiorstwa było:

• Sprzedaż za dewizy towarów placówkom dyplomatycznym akredytowanym w Polsce i za granicą oraz polskim placówkom dyplomatycznym za granicą.

Zlecono przedsiębiorstwu zaopatrywanie krajowej floty rybołówstwa dalekomorskiego: W tymże czasie zorganizowano sklepy dla marynarzy polskich w ramach tzw. eksportu marynarskiego, w których uprawnieni pracownicy armatorów handlowych i rybackich mogli nabywać w zamian za tzw. bony różne towary po cenach dewizowych; działalność ta została zlikwidowana w czerwcu 1958 roku.

„Baltona” uruchomiła z własnej inicjatywy sprzedaż za dewizy do stref wolnocłowych w portach zagranicznych dla obcych armatorów i shipchandlerów.

Pod koniec roku zapoczątkowano zaopatrywanie obcych placówek dyplomatycznych akredytowanych w Polsce oraz pracowników polskich placówek dyplomatycznych zagranicą.

Uruchomiono stoisko sprzedaży dewizowej dla wystawców i gości targowych w Międzynarodowych Targach Poznańskich w Poznaniu.

CIEKAWOSTKA:
Dostawy towarów na statki zagraniczne odbywają się na podstawie zamówień składanych przez klarków „Baltony” w wyniku ich akwizycji przeprowadzonej na statkach zagranicznych. Klarkowie „Baltony” otrzymują wynagrodzenie prowizyjne. Dostawy towarów na statki polskie dokonywane były na podstawie zamówień składanych „Baltonie” przez kierownictwo statków i armatorów.

Łączny stan zatrudnienia wynosił w „Baltonie” na dzień 1.01.1963r. 515 pracowników, w tym 291 pracowników umysłowych i 224 pracowników fizycznych. Siedzibą przedsiębiorstwa była wówczas Gdynia. (Nabrzeże Francuskie).

Zawarto z PLL „LOT” porozumienie, z mocą którego „Baltona” podjęła się zaopatrywania statków „LOT-u” w towary importowane, konsumowane i sprzedawane. Oprócz dotychczasowej działalności, Baltona miała prawo za zgodą Ministra Handlu Zagranicznego dokonywać również sprzedaży turystom w przejściach granicznych i pasażerom na lotniskach i samolotach oraz marynarzom floty handlowej i rybackiej w ramach tzw. wewnętrznego eksportu marynarskiego.

Uruchomiono sprzedaż na przejściu granicznym przy promie w Świnoujściu.

Uruchomiono nowe kierunki sprzedaży dewizowej na przejściach granicznych w Świecku i Kołbaskowie podróżnym-obcokrajowcom dewizowym przybywającym do Polski w celach turystycznych lub handlowych.

Był rokiem przejęcia od Banku PKO sklepu na lotnisku Okęcie (sprzedaż za dewizy).

„Baltona” przejęła od PLL „LOT” sprzedaż towarów podróżnym na pokładach samolotów pasażerskich w komunikacji międzynarodowej.

Uruchomiono ponownie sprzedaż za dewizy marynarzom polskim (zwana „Wewnętrznym Eksportem Marynarskim”) w sieci specjalnych sklepów. Dla realizacji tego zadania zostały uruchomione sklepy sprzedaży w Gdyni, Gdańsku, Szczecinie i Świnoujściu.

W 1973 roku zaprojektowano słynne logo Baltony, Marynarza oraz wyprodukowano bony towarowe (ówczesny środek płatniczy). Projekty wykonane przez znaną plastyczkę Barbarę Kowalską.

Baltona umocniła swoje działania w zakresie eksportu bezpośredniego do stref wolnocłowych, korzystając z całej bazy magazynowo-transportowej przeznaczonej dla shipchandlerki. Zaopatrywanie towarowe eksportu bezpośredniego odbywało się przy okazji zaopatrywania shipchandlerki, a zatem bez dodatkowych kosztów, niezbędnych przy tego rodzaju działalności. Przy eksporcie bezpośrednim do stref wolnocłowych podstawową formą akwizycji było działanie poprzez sieć agencyjną współpracując na zasadzie umowy z Baltoną z siedzibami w krajach:

• Norwegia – firma J.W.Holst, Oslo działała jako przedstawiciel handlowy w portach norweskich, głównie w Oslo. Pośredniczyła przy dostawach artykułów spożywczych głównie
• Włochy – firma R.Valentino, Rzym, przedstawiciel handlowy na porty włoskie. Pośredniczyła w sprzedaży mięsa mrożonego, drobiu, serów, jaj
• N.R.F – firma Leo Adams, pośredniczyła w sprzedaży przetworów owocowo-warzywnych
• Holandia – firma Bols, Amsterdam, przedstawiciel handlowy zajmujący się pośrednictwem przy sprzedaży wódek
• Gibraltar – firma Carreras, pośredniczyła w sprzedaży mięsa mrożonego
• India – firma Bimex, Bombaj, pośredniczyła przy sprzedaży cukru

W tym okresie nastąpiło również znaczne rozszerzenie asortymentu w poszczególnych kategoriach produktowych między innymi rozwinął się dział konfekcyjno-odzieżowy. Baltona zaczęła przywiązywać większą wagę do wyjazdów zagranicznych, które umożliwiały poznanie nowych trendów w zakresie mody, produkcji i zbadania konkurencyjnych firm z nowych rynków. Baltona importowała odzież między innymi z Włoch, Wielkiej Brytanii oraz Holandii.

1983 – firma została przekształcona w spółkę akcyjną. Nazwa firmy PHZ Baltona S.A Marka Baltona najczęściej kojarzona jest z produktami luksusowymi, które można było kupić w sklepach Baltony za waluty wymienialne, najczęściej dolary lub bony marynarskie, produkty światowych marek od alkoholi, papierosy, ubrania, sprzęt RTV i AGD, aż po kosmetyki.

Lata 80 bowiem to rozkwit działalności Baltony przed zmianą ustroju gospodarczego w Polsce, powstało wówczas 260 punktów sprzedaży w całym kraju, a znakiem rozpoznawczym marki był uśmiechnięty Marynarz widniejący na reklamówkach Baltony. Była to jedyna sieć sklepów w Polsce w okresie PRL’u, wyróżniająca się kolorowym logiem, oryginalną postacią marynarza mówiąca o głównym zakresie i kierunku działań firmy.

Baltona wówczas, oprócz rozwijania sieci ogólnodostępnych sklepów zajmowała się nadal zaopatrywaniem statków w polskich i zagranicznych portach morskich, placówek dyplomatycznych, samolotów Polskich Linii Lotniczych LOT, reeksportem oraz prowadzeniem własnej działalności eksportowej na tzw. małe rynki – Watykan, Malta, Wyspy Kanaryjskie.

Można pokusić się o stwierdzenie, że słynne sklepy Baltony dostępne początkowo tylko dla Marynarzy rozwinęły swoje skrzydła i przekształciły się w sieć sklepów wolnocłowych, zlokalizowanych w międzynarodowych portach lotniczych w Polsce i za granicą. Pierwszy sklep wolnocłowy w okresie wolnego rynku powstał na lotnisku Okęcie w Warszawie w 1993 roku.

1993 – rozpoczęto działalność handlową na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa Okęcie w strefie wolnego obszaru celnego.

Lata 90 to jeden z trudniejszych okresów w historii Baltony. Zmiana ustroju gospodarczego w Polsce miała duży wpływ na funkcjonowanie spółki. Prawa wolnego rynku spowodowały powstanie małych, prywatnych przedsiębiorstw jak również wchodzeniem na rynek polski zagranicznych sklepów z którymi Baltona zaczęła konkurować.

Jednak wraz z rozwojem portów lotniczych, budowaniem nowych terminali, zaczęła się rozwijać również z nimi Baltona. Zdobyte doświadczenie Baltony w segmencie Duty Free, prowadzeniu sieci ogólnodostępnych sklepów oraz długoletnia współpraca z markami pozwoliły firmie na szybki rozwój w strefach wolnocłowych w portach lotniczych. Powstały sklepy na lotnisku w Gdańsku, Katowicach, Krakowie i Poznaniu.

Pozyskanie powierzchni handlowych na lotniskach:

• 1994 – Gdańsk
• 1996 – Katowice
• 1998 – Kraków
• 1999 – Poznań

Od czasu prywatyzacji nastąpił intensywny rozwój spółki połączony z reorganizacją działalności.

Wejście głównego inwestora Flemingo International z Dubaju.

Wejście spółki na rynek NewConnect.

Debiut spółki na rynku głównym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Pozyskanie powierzchni handlowych na lotniskach:

• 2005 – Rzeszów
• 2006 – Bydgoszcz
• 2011 – Montpellier (Francja)
• 2012 – Lwów (Ukraina), Modlin (Polska)
• 2013 – Weeze (Niemcy) , Rotterdam (Holandia), Liege (Belgia)
• 2014 – Alghero (Włochy)
• 2016 – Katowice
• 2017 – Tallinn (Estonia), Wrocław
• 2018 – Wrocław

Baltona wraca na Lotnisko im. F. Chopina w Warszawie, gdzie jest operatorem 14. punktów handlowych.

Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” zostaje inwestorem strategicznym Spółki.